İşletme kurma (Existenz­gründung): en önemli 8 soru

İşletme kurma (Existenzgründung) nedir?

İşletme kurma, serbest bir kazanç faaliyetinin oluşturulmasıdır: ticari işletme (Gewerbe), serbest meslek (freier Beruf) veya şirket olarak. İş fikrinden kayda ve finansmana, ilk ciroya kadar tüm yolu kapsar.

Tam zamanlı (Vollerwerb) ve yan iş olarak (Nebenerwerb) kurulan işletmeler ile sıfırdan kuruluş, devralma ve franchise birbirinden ayrılır. Projeye göre tek kişilik işletme (Einzelunternehmen), şahıs ortaklığı (örn. GbR) veya sermaye şirketi (UG, GmbH) olarak işletme kurarsınız.

Hangi hukuki biçim bana uygun?

Uygun hukuki biçim, sorumluluğa, sermayeye, vergilere ve kurucu sayısına bağlıdır. Tek kişilik işletme ve GbR hızlı ve ucuzdur, ancak tam kişisel sorumluluk içerir; UG ve GmbH sorumluluğu sınırlar, bunun karşılığında daha fazla emek ve esas sermaye (Stammkapital) gerektirir.

Tek kişilik işletme/GbR: asgari sermaye payı yok, basit muhasebe, tam sorumluluk. UG: 1 €'dan itibaren esas sermaye, ancak rezerv ayırma zorunluluğu. GmbH: 25.000 € esas sermaye, sorumluluk sınırlaması, noter ve ticaret sicili gerekli.

Vergi ve sorumluluk hukuku açısından hangi biçimin en uygun olduğunu ideal olarak mali müşavirle (Steuerberater) ve girişimci danışmanlığıyla netleştirirsiniz.

Ticari işletmemi (Gewerbe) ne zaman kaydettirmem gerekir?

Bağımsız, süreklilik ve kâr amaçlı bir faaliyete başladığınız anda § 14 GewO uyarınca bir işletmeyi (Gewerbe) kaydettirmeniz gerekir. İstisna: § 18 EStG uyarınca serbest meslek sahipleri (Freiberufler) ticaret dairesine (Gewerbeamt) değil, doğrudan vergi dairesine (Finanzamt) kayıt olur.

İşletme kaydı şehrinizin ticaret dairesinde yapılır ve çoğunlukla yaklaşık 20–60 € tutar. Ardından vergi dairesinden, ELSTER üzerinden doldurduğunuz vergi kaydı formunu (Fragebogen zur steuerlichen Erfassung) alırsınız (§ 138 AO uyarınca bildirim yükümlülüğü).

Bu sırada diğerlerinin yanı sıra § 19 UStG uyarınca küçük işletme muafiyetini (Kleinunternehmerregelung) seçersiniz. Bu, önceki yıl cironuz 25.000 €'yu aşmamışsa ve cari yıl 100.000 €'yu aşmıyorsa mümkündür.

Yan iş olarak serbest çalışabilir miyim?

Evet. Bir çalışma ilişkisinin veya sosyal yardım almanın yanında yan iş olarak serbest çalışmak mümkündür. Çalışanlar işvereni bilgilendirmelidir; Grundsicherungsgeld (eski adıyla Bürgergeld) veya işsizlik parası (Arbeitslosengeld I, ALG I) alırken gelirler mahsup edilir.

Dikkat: Gründungszuschuss ve Einstiegsgeld ana meslek olarak işletme kurmayı gerektirir (haftada en az 15 saat). İlk kazandığınız avrodan itibaren vergi mükellefisiniz.

Fizibilite belgesi (Tragfähigkeits­bescheinigung) nedir?

Fizibilite belgesi, uzman bir kurumun (fachkundige Stelle) işletme kuruluşunuzun ekonomik açıdan sürdürülebilir olduğuna ilişkin görüşüdür. § 93 Abs. 2 Nr. 2 SGB III uyarınca Gründungszuschuss için zorunlu kanıttır.

İş planınız ve finansal planınız değerlendirilir. Rakamlarınız ne kadar güvenilirse onay o kadar kolay olur. Belgelerinizi, uzman kurumun sürdürülebilirliği onaylayabileceği şekilde hazırlıyoruz.

Uzman kurum (fachkundige Stelle) nedir?

Uzman kurum, bir işletme kuruluşunun sürdürülebilirliğini değerlendirmeye yetkili bir kurumdur. § 93 Abs. 2 SGB III uyarınca bunlara özellikle ticaret ve sanayi odaları (Industrie- und Handelskammern), zanaat odaları (Handwerkskammern), meslek odaları, sektör birlikleri ve kredi kurumları dahildir.

Uygulamada mali müşavirler ve nitelikli girişim danışmanları da kabul edilir. Yasa metninde ise açıkça odalar, sektör birlikleri ve kredi kurumları sayılmıştır.

İşletme kurmanın maliyeti nedir?

Bu, sektöre ve hukuki biçime büyük ölçüde bağlıdır. Tek kişilik işletme olarak bir hizmet işletmesi çoğu zaman birkaç yüz avroyla başlar; bir GmbH ise 25.000 € esas sermaye ister (bunun en az yarısı kayıt sırasında). İşletme kaydı gibi resmî giderler çoğunlukla 20–60 €'dur.

İşletme kurma maliyetlerinin yanı sıra başlangıç dönemi için her zaman bir likidite tamponu planlayın. Sermaye ihtiyacı için destek kredileri (örn. KfW), eyalet destek bankaları ve kefaletler söz konusudur.

Girişimci olarak hangi sigortalara ihtiyacım var?

Sağlık sigortası (yasal veya özel) zorunludur. Mesleğe göre buna yasal emeklilik sigortası zorunluluğu da eklenir (§ 2 SGB VI; örn. bazı zanaatkârlar, öğretmenler ve bakım personeli için). İşletme açısından faaliyete göre işletme veya meslek sorumluluk sigortası (Betriebs- bzw. Berufshaftpflicht) önemlidir.

Ayrıca bir meslekte çalışamama sigortası (Berufsunfähigkeitsversicherung) ve – daha önce işsizlik parası aldıysanız – işsizlik sigortasında isteğe bağlı devam sigortası da yerinde olur.